Van fysiotherapie op een pony naar Paralympische droom

Tussen de internationale topsporters op het CHIO Rotterdam rijdt ook Aniek Verploegh (23) haar proef. Voor het publiek lijkt het misschien vanzelfsprekend: een talentvolle para-dressuuramazone die haar weg naar de top probeert te vinden. Maar achter iedere pas van haar paard schuilt een verhaal dat ruim twintig jaar geleden begon met een moeder die weigerde genoegen te nemen met de woorden “dat gaat niet”.

Cerebrale Parese
Aniek werd geboren met een zuurstoftekort. Daardoor liep zij hersenschade op. Ze heeft Cerebrale Parese; een aandoening waarbij haar armen, benen en romp spastisch zijn. De verwachtingen waren voorzichtig. Artsen spraken over speciaal onderwijs en twijfelden of zelfstandig lopen of fietsen ooit mogelijk zou zijn. Haar moeder keek daar anders naar. Als fysiotherapeut zag zij niet alleen de beperking, maar vooral ook de mogelijkheden.

Toen Aniek tweeënhalf jaar oud was, zette ze haar dochter tegen de adviezen van artsen in op een pony. “Het revalidatiecentrum wist eigenlijk niet zo goed wat ze ermee aan moesten”, vertelt Aniek. -“Paardrijden hoorde zeker niet bij het behandelplan.” Toch hield haar moeder vol.

Wat begon met simpelweg zitten op een pony, groeide uit tot een bijzondere vorm van (fysio)therapie. Aniek werkte spelenderwijs aan haar fysiek: een balletje overgooien, iets pakken, draaien, bewegen terwijl het paard liep. Zonder dat ze het doorhad, trainde ze haar spieren, balans en coördinatie. Het paard gaf haar iets wat gewone therapie niet kon geven: bewegingsvrijheid. Op de rug van een paard kon Aniek bewegingen maken die op de grond nauwelijks mogelijk waren. Waar artsen grenzen zagen, zagen Aniek en haar moeder kansen.

Aniek laat zich niet beperken
Dat betekent niet dat paardrijden voor Aniek vanzelfsprekend is. Integendeel. De meeste ruiters sturen een paard grotendeels aan met hun benen. Juist dat onderdeel is voor Aniek ingewikkeld. Zelf heeft ze weinig kracht en minder gevoel in haar armen en benen. Evenwicht bewaren kost meer energie en door haar spasme heeft ze niet altijd de volledige controle over haar bewegingen. “Paardrijden is eigenlijk gebaseerd op fysieke hulpen, maar mijn paard reageert vooral op mijn stem.” Dat is bijzonder en vraagt om een uitzonderlijke samenwerking tussen paard en ruiter. Vertrouwen, communicatie en gevoel zijn daardoor misschien nog belangrijker dan in de reguliere dressuur.

Van manegepony naar eigen paard
Nog voordat ze zes jaar oud was, mocht Aniek al deelnemen aan een beginnersles paardrijden. Eerst reed ze op manegepony’s. Later huurde ze samen met een vriendin een pony en diezelfde pony huurde ze erna helemaal zelf. “Met deze pony mocht ik eigenlijk alles (op andere terreinen rijden, deelnemen aan wedstrijden enz.) dus het voelde eigenlijk als mijn eigen pony. Met hem heb ik ook mijn eerste para-wedstrijd gereden.”

Zoals zoveel jonge ruiters, droomde ze van een eigen paard. Dat kwam er toen ze zestien was. Het eerste paard bleek niet de juiste match. Aniek leerde veel, maar de resultaten bleven achter. Pas toen ze regelmatig op een paard (Coreille) van haar trainer Kirsten Teeuwen reed, merkte ze dat dat paard precies gaf wat ze nodig had. Coreille en Aniek bleken een combinatie die wel werkte.

Een trainer die meedenkt
Kirsten Teeuwen is inmiddels al zes jaar haar trainer. De samenwerking gaat veel verder dan alleen lesgeven. Volgens Aniek durft Kirsten voortdurend mee te denken, nieuwe oplossingen te zoeken en trainingen aan te passen aan haar situatie. Toen Kirsten naar België verhuisde, stond Aniek voor een moeilijke keuze. Ze wilde niet wisselen van trainer. “Iemand die zo meedenkt, snapt wat mijn lichaam en ik nodig hebben en zoveel voor je doet, vind je niet snel. Ze is niet alleen een trainer voor mij, maar ook voor mijn paard omdat ik simpelweg niet alles zelf kan. Voor een training rijdt zij Corneille in en ze gaat altijd mee op wedstrijd om te begeleiden en hem in te rijden.” Aniek besloot mee te verhuizen. Inmiddels woont en traint ze alweer ruim een jaar in België.

De aanpak van haar trainer begint haar vruchten af te werpen. Dit jaar werd Aniek opgenomen in het KNHS Talententeam; de hoogste talentenselectie binnen de Nederlandse paardensport. Een belangrijke erkenning voor haar ontwikkeling. Ook haar prestaties laten een stijgende lijn zien. Toch blijft Aniek realistisch: “In de para-dressuur is de concurrentie in Nederland groot. Dat maakt de weg naar een Paralympische selectie uitdagend. Alles moet samenkomen: het paard moet goed zijn, de training moet goed zijn en ik moet goed zijn. Maar ik houd van uitdagingen en de droom om ooit als dressuurruiter aan de Paralympische Spelen deel te nemen, voelt niet onbereikbaar. Vroeger was het enkel een droom, nu is het ook een doel”, lacht Aniek. Het CHIO Rotterdam ziet Aniek als een waardevol evenement. “Voor mij is het een thuiswedstrijd, een plek om ervaring op te doen, te groeien en te ontdekken wat er nog beter kan.”

Toekomst
Uitdagingen zijn er – zeker gezien haar beperking – altijd. Niet alleen binnen de sport, maar ook daar buiten. Door haar aandoening slijt haar lichaam sneller. Ooit zal ze waarschijnlijk meer hulpmiddelen nodig hebben. Ze gebruikt nu een elektrische step als vervoermiddel, maar in de toekomst zal een rolstoel onvermijdelijk zijn. Aan die gedachte wil Aniek voorlopig niet denken. Ze kijkt liever naar wat er vandaag mogelijk is. En dat is misschien wel de rode draad in haar verhaal. Een meisje dat volgens artsen waarschijnlijk nooit zelfstandig zou kunnen lopen, groeide uit tot een topsporter in het KNHS Talententeam. Een ruiter die haar paard gebruikt als fysiotherapeut, teamgenoot en beste vriend tegelijk. Een jonge vrouw die van iedere beperking een puzzel maakt die opgelost kan worden. En misschien, als alle puzzelstukjes blijven passen, rijdt ze over een paar jaar wel de Paralympische arena binnen.

Bron: desteronline.nl 
auteur: Joëlle Stapelkamp
foto: © Leonie Minten