Rolstoelvriendelijk Pieterpad is geopend

Sinds gisteren is Nederland een grote route rijker voor rolstoelgebruikers die de natuur in willen. Het Pieterpad is van kop tot staart uitgewerkt als avontuurlijke rolstoelroute. Honderden kilometers door Nederland, met per etappe duidelijke informatie over de ondergrond en het hulpmiddel dat daarbij past.

Achter het project zit Moving Beyond Limits, de organisatie van Julie Taal en David Opdam. We spraken Julie over de route en over de vraag hoe je natuur toegankelijk maakt zonder het avontuur eruit te halen. Julie is fysiotherapeut en werkte onder meer bij De Hoogstraat Revalidatie met mensen met een dwarslaesie. David kent de andere kant van dichtbij als vader van een kind met een beperking. Samen zagen ze hoe groot het verschil kan zijn als iemand wél naar buiten kan. Ook buiten de gebaande paden. “Avontuur kan ook al heel dicht bij huis zijn,” zegt Julie. Dat idee past precies bij wat er nu met het Pieterpad is gebeurd.

Avontuur op wielen

Het Pieterpad is de bekendste langeafstandswandeling van Nederland. De route loopt van Pieterburen naar de Sint-Pietersberg en is voor veel wandelaars een klassieker. Vanaf nu is er ook een versie voor rolstoelgebruikers die met een passend hulpmiddel de natuur in willen. Moving Beyond Limits werkt per etappe met kleuren. Die geven aan hoe technisch of uitdagend een route is. Groen is het makkelijkst, zwart is het meest extreem. Het hele Pieterpad op wielen is toegankelijk gemaakt. De kleuren zijn er vooral om vooraf beter in te schatten wat je tegenkomt. Zo weet je of een etappe past bij jouw hulpmiddel en ervaring.

Getest door de eindgebruikers

Moving Beyond Limits heeft de route niet vanachter een laptop beoordeeld. Julie vertelt dat er een verkennersgroep was van twintig mensen met een beperking. Samen testten zij ook twintig verschillende all-terrain hulpmiddelen. “We hebben geen één etappe gedaan zonder de doelgroep.” Die feedback was nodig om te bepalen wat werkt in de praktijk. Een pad kan er op een kaart prima uitzien, terwijl je onderweg vastloopt op een hek of op ondergrond die ineens te zwaar wordt.

Julie testte zelf ook twaalf etappes in een rolstoel. Ze scheurde haar voorste kruisband tijdens het begeleiden van zitskiërs in Oostenrijk, precies voordat dit project startte. “Toen dacht ik: dit meen je niet. Ik zou juist al die rollers gaan begeleiden over het pad.” Uiteindelijk leverde die blessure ook iets op. Ze kreeg zelf mee hoe een route voelt als je niet lopend onderweg bent.

Door de natuur, niet eromheen

Het Pieterpad op wielen mag uitdagend zijn. Dat is juist de bedoeling. Uitdaging wordt pas leuk als je weet waar je aan begint en als de route veilig genoeg blijft. Daarom is er onderweg veel aangepast. Veehekken waar je anders niet doorheen komt. Fietsverweerhekken die de route onnodig blokkeren. Julie vertelt dat het op veel plekken gelukt is om zulke obstakels aan te passen of weg te halen. Daardoor hoef je vaak niet uit te wijken over asfalt en kun je alsnog door de natuur.

Rond Nijmegen en Groesbeek werd het ingewikkelder. De Sint Jansberg en de Duivelsberg waren “echt wel heel uitdagend”. Bij de Duivelsberg bleek geen van de geteste routes veilig genoeg. Daar gaat de rolstoelroute nu omheen. Dat maakt het project juist sterker. De route mag uitdagend zijn, maar moet wel veilig en haalbaar blijven. Als een stuk niet verantwoord is, wordt er gezocht naar een alternatief dat beter past. “Wandelen moet geen struggle zijn om het einde te bereiken. Het gaat om het avontuur dat je beleeft.”

Ook de bewegwijzering krijgt aandacht. In een rolstoel is het niet altijd handig om steeds een GPX-route op je telefoon te volgen. Daarom test de organisatie een nieuw wandelicoon voor avontuurlijke rolstoelroutes. Julie omschrijft het als “een actieve rolstoeler met terreinbanden”. Het icoontje wordt nu eerst getest op de Sallandse Heuvelrug.

Welk hulpmiddel past bij jouw etappe?

Welke etappe je kunt doen, hangt sterk af van het hulpmiddel dat je gebruikt. Bij de makkelijkere etappes kan een handbewogen rolstoel met een freewheel geschikt zijn, zeker als je veel rolstoelvaardigheid en armkracht hebt. Met een freewheel blijven de kleine voorwielen van de grond. Dat helpt, omdat die sneller vastlopen op gras of losse ondergrond.

Wie met een dagelijkse elektrische rolstoel of handbewogen rolstoel het Pieterpad wil volgen, kan ook kijken naar het Fiets-Pieterpad. Dat is geasfalteerd en kan een goede optie zijn als je de route wilt beleven, maar minder de bossen in wilt.

Kies je voor de avontuurlijke rolstoelroute, dan kom je vaker uit bij een all-terrain hulpmiddel. Bijvoorbeeld een mountain trike of een elektrische aankoppelbike. Op de website van Moving Beyond Limits staat per etappe welk hulpmiddel geschikt is. Daar staat ook wat juist wordt afgeraden.

Zo ga je van start

Niet iedereen heeft een all-terrain rolstoel of mountain trike klaarstaan. Daarom verhuurt Moving Beyond Limits zelf hulpmiddelen vanuit Bilthoven. Je kunt een hulpmiddel voor een week huren en meenemen naar de route. Vanaf juni organiseert de organisatie ook begeleide wandeltochten over het Pieterpad. Dan ga je met een kleine groep op pad en is er begeleiding onderweg. Aan het einde staat een bus klaar voor de rit terug naar het startpunt. Dat haalt een flinke drempel weg, want bij een lange route vraagt ook het vervoer om een goed plan.

De begeleide tochten zijn bedoeld voor mensen die nieuwsgierig zijn, maar de stap om alleen op pad te gaan nog te groot vinden. “Dan is dat de kans om onder begeleiding zo’n lange wandelafstandsroute mee te maken.”

Niet alleen voor topfitte rollers

Je hoeft volgens Julie niet per se zwaar getraind te zijn om een etappe te doen. Dat hangt vooral af van de route en het hulpmiddel. Ze noemt haar eigen ervaring als voorbeeld. Door haar blessure was ze niet getraind in haar armen en deed ze een route volledig elektrisch in de mountain trike. “Daardoor hoef je het fysiek niet heel erg inspannend te maken. Ik heb echt waanzinnig genoten.” Dat is misschien wel het belangrijkste aan dit project. Het Pieterpad op wielen is geen wedstrijd. Het gaat om buiten zijn en zelf kunnen kiezen hoeveel uitdaging je zoekt.

Op naar meer natuurgebieden

Het Pieterpad op wielen is een groot project. Het gaat om een route dwars door Nederland, met etappes die allemaal getest en uitgewerkt moesten worden. Dat vraagt kennis van natuurpaden en hulpmiddelen. Maar vooral vraagt het om luisteren naar de mensen die de route echt gaan gebruiken. Moving Beyond Limits wil de kennis uit dit project later ook gebruiken in andere natuurgebieden. Julie vertelt dat ze de methodiek voor toegankelijk wandelen willen verspreiden naar nationale parken. Zo kan het Pieterpad een voorbeeld worden voor meer avontuurlijke rolstoelroutes in Nederland.

Het Pieterpad op wielen is open. Voor iedereen die dacht dat zo’n langeafstandswandeling buiten bereik lag, is er nu een nieuwe mogelijkheid om zelf op pad te gaan. Met goede voorbereiding en een hulpmiddel dat past bij de route. Meer weten over het rolstoelvriendelijk Pieterpad? Kijk op de website van Moving Beyond Limits.